ئىسراپچىلىقتىن بايلىققىچە: ئافرىقىدىكى پلاستىك مەھسۇلاتلارنىڭ كەلگۈسى قەيەردە؟

ئافرىقىدا، پلاستىك بۇيۇملار كىشىلەرنىڭ تۇرمۇشىنىڭ ھەممە تەرىپىگە سىڭىپ كىردى. قاچىلار، تەخسىلەر، ئىستاكانلار، قوشۇقلار ۋە چاتاللار قاتارلىق پلاستىك ئۈستەل بۇيۇملىرى ئەرزان، يېنىك ۋە سۇنۇپ كەتمەيدىغان خۇسۇسىيەتلىرى سەۋەبىدىن ئافرىقىنىڭ ئاشخانىلىرى ۋە ئۆيلىرىدە كەڭ قوللىنىلىدۇ.شەھەردە بولسۇن ياكى يېزا-قىشلاقلاردا بولسۇن، پلاستىك ئۈستەل قاچا-قۇچا مۇھىم رول ئوينايدۇ. شەھەردە، پلاستىك ئۈستەل قاچا-قۇچا تېز سۈرئەتلىك تۇرمۇشقا قولايلىق يارىتىپ بېرىدۇ؛ يېزا-قىشلاقلاردا، ئۇنىڭ سۇنۇش تەس ۋە ئەرزان بولۇش ئەۋزەللىكى تېخىمۇ گەۋدىلىك بولۇپ، نۇرغۇن ئائىلىلەرنىڭ ئالدىنقى تاللىشىغا ئايلاندى.ئۈستەل قاچا-قۇچالاردىن باشقا، پلاستىك ئورۇندۇقلار، پلاستىك چېلەكلەر، پلاستىك قازانلار قاتارلىقلارنى ھەممە يەردە كۆرگىلى بولىدۇ. بۇ پلاستىك مەھسۇلاتلار ئافرىقا خەلقىنىڭ كۈندىلىك تۇرمۇشىغا، ئۆي ساقلاش ئورنىدىن تارتىپ كۈندىلىك خىزمەتكىچە زور قولايلىقلارنى ئېلىپ كەلدى، ئۇلارنىڭ ئەمەلىيلىكى تولۇق ئەكس ئەتتۈرۈلدى.

نىگېرىيە جۇڭگونىڭ پلاستىك مەھسۇلاتلىرىنىڭ ئاساسلىق ئېكسپورت بازارلىرىنىڭ بىرى. 2022-يىلى، جۇڭگو نىگېرىيەگە 148 مىليارد 510 مىليون يۈەنلىك تاۋار ئېكسپورت قىلغان، بۇنىڭ ئىچىدە پلاستىك مەھسۇلاتلىرى زور نىسبەتنى ئىگىلىگەن.

قانداقلا بولمىسۇن، يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، نىگېرىيە ھۆكۈمىتى يەرلىك سانائەتلەرنى، جۈملىدىن پلاستىك مەھسۇلاتلىرىنى قوغداش ئۈچۈن بىر قاتار مەھسۇلاتلارنىڭ ئىمپورت باجىنى ئۆستۈردى. بۇ سىياسەتنى تەڭشەش شۈبھىسىزكى، جۇڭگو ئېكسپورت قىلغۇچىلىرىغا يېڭى خىرىسلارنى ئېلىپ كەلدى، ئېكسپورت تەننەرخىنى ئاشۇردى ۋە نىگېرىيە بازىرىدىكى رىقابەتنى تېخىمۇ كەسكىنلەشتۈردى.

ئەمما شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، نىگېرىيەنىڭ نوپۇسى كۆپ ۋە ئىقتىسادىنىڭ ئېشىۋاتقانلىقى، بازارنىڭ زور يوشۇرۇن كۈچىدىن دېرەك بېرىدۇ، ئېكسپورت قىلغۇچىلار تاموژنا بېجى ئۆزگىرىشىگە مۇۋاپىق ئىنكاس قايتۇرالايدىغىنى، مەھسۇلات قۇرۇلمىسىنى ئەلالاشتۇرالىغانلىقى ۋە تەننەرخنى كونترول قىلالىغانلىقى ئۈچۈن، ئۇلارنىڭ يەنىلا دۆلەت بازىرىدا ياخشى نەتىجىلەرگە ئېرىشىشى مۆلچەرلەنمەكتە.

2018-يىلى، ئالجىرىيە دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىن 47 مىليارد 300 مىليون دوللارلىق تاۋار ئىمپورت قىلغان، بۇنىڭ ئىچىدە 2 مىليارد دوللارلىق پلاستىك بولۇپ، ئومۇمىي ئىمپورتنىڭ %4.4 نى ئىگىلىگەن، جۇڭگو ئۇنىڭ ئاساسلىق تەمىنلىگۈچىلىرىنىڭ بىرى بولغان.

ئالجىرىيەنىڭ پلاستىك مەھسۇلاتلىرىغا ئىمپورت قىلىنغان تاموژنا بېجى نىسبەتەن يۇقىرى بولسىمۇ، بازارنىڭ مۇقىم ئېھتىياجى يەنىلا جۇڭگو ئېكسپورت كارخانىلىرىنى جەلپ قىلماقتا. بۇ شىركەتلەرنىڭ يۇقىرى تاموژنا بېجى بېسىمىغا تاقابىل تۇرۇش ۋە ئالجىرىيە بازىرىدىكى ئۈلۈشىنى ساقلاپ قېلىش ئۈچۈن ئىشلەپچىقىرىش جەريانلىرىنى ئەلالاشتۇرۇش، چىقىمنى تۆۋەنلىتىش ۋە ئالاھىدە ئالاھىدىلىك ۋە لايىھەلەرگە ئىگە پلاستىك مەھسۇلاتلىرىنى تەرەققىي قىلدۇرۇش ئارقىلىق تەننەرخنى كونترول قىلىش ۋە مەھسۇلاتنى پەرقلەندۈرۈش ئۈستىدە تىرىشچانلىق كۆرسىتىشىنى تەلەپ قىلىدۇ.

«Nature» ناملىق نوپۇزلۇق ژۇرنالدا ئېلان قىلىنغان «ماكرو پلاستىك بۇلغىنىشىنىڭ يەرلىكتىن دۇنياۋىغا قاراپ چىقىرىلىش تىزىملىكى» ناملىق ماقالە ئېنىق بىر پاكىتنى ئاشكارىلىدى: ئافرىقا دۆلەتلىرى پلاستىك بۇلغىنىشىنىڭ چىقىرىلىشى جەھەتتە جىددىي خىرىسلارغا دۇچ كەلمەكتە. ئافرىقا دۇنيا مىقياسىدىكى پلاستىك ئىشلەپچىقىرىشنىڭ پەقەت %7 نى ئىگىلىسىمۇ، كىشى بېشىغا توغرا كېلىدىغان پلاستىك چىقىرىش مىقدارى جەھەتتە كۆزگە كۆرۈنەرلىك ئورۇندا تۇرىدۇ. بۇ رايوندا نوپۇسنىڭ تېز سۈرئەتتە ئېشىشىغا ئەگىشىپ، كىشى بېشىغا توغرا كېلىدىغان پلاستىك چىقىرىش مىقدارىنىڭ يىللىق 12.01 كىلوگرامغا يېتىشى مۆلچەرلەنمەكتە، ئافرىقا كېيىنكى ئون يىللاردا دۇنيادىكى ئەڭ چوڭ پلاستىك بۇلغىنىشىنىڭ بىرىگە ئايلىنىشى مۇمكىن. بۇ قىيىنچىلىققا دۇچ كەلگەن ئافرىقا دۆلەتلىرى دۇنيانىڭ مۇھىت ئاسراش چاقىرىقىغا جاۋاب قايتۇرۇپ، پلاستىك چەكلەشنى يولغا قويدى.

2004-يىلىلا، ئوتتۇرا ئافرىقىدىكى كىچىك دۆلەت رۋاندا باشلامچىلىق رولىنى ئويناپ، بىر قېتىملىق ئىشلىتىلىدىغان سۇلياۋ بۇيۇملارنى پۈتۈنلەي چەكلىگەن دۇنيادا تۇنجى دۆلەت بولۇپ قالدى، 2008-يىلى جازانى تېخىمۇ كۈچەيتتى، سۇلياۋ خالتىلارنى سېتىشقا قاماق جازاسى بېرىلىدىغانلىقىنى بەلگىلىدى. شۇنىڭدىن كېيىن، بۇ مۇھىت ئاسراش دولقۇنى ئافرىقا قىتئەسىگە تېز سۈرئەتتە تارقالدى، ئېرىترىيە، سېنېگال، كېنىيە، تانزانىيە قاتارلىق دۆلەتلەرمۇ شۇنىڭغا ئەگىشىپ سۇلياۋنى چەكلەش سېپىگە قوشۇلدى. ئىككى يىل ئىلگىرىكى يېشىل تىنچلىق تەشكىلاتىنىڭ ستاتىستىكىسىغا قارىغاندا، ئافرىقىدىكى 50 دىن ئارتۇق دۆلەتتە، ئۈچتىن بىر قىسىم دۆلەت ۋە رايونلار بىر قېتىملىق ئىشلىتىلىدىغان سۇلياۋنى ئىشلىتىشنى چەكلىگەن. ئەنئەنىۋى سۇلياۋ قاچا-قۇچىلارنىڭ پارچىلىنىشى قىيىن بولغان خۇسۇسىيىتى سەۋەبىدىن مۇھىتقا زور زىيان سالغان، شۇڭا ئۇ سۇلياۋنى چەكلەش ھەرىكىتىنىڭ مەركىزىگە ئايلانغان. بۇ ئەھۋالدا، پارچىلىنىدىغان سۇلياۋ قاچا-قۇچىلار پەيدا بولۇپ، كەلگۈسىدىكى تەرەققىياتنىڭ مۇقەررەر يۈزلىنىشىگە ئايلاندى. پارچىلىنىدىغان سۇلياۋ ماتېرىياللار تەبىئىي مۇھىتتىكى مىكرو ئورگانىزملارنىڭ تەسىرى ئارقىلىق زىيانسىز ماددىلارغا پارچىلىنىپ، تۇپراق ۋە سۇ قاتارلىق مۇھىت ئېلېمېنتلىرىنىڭ بۇلغىنىشىنى زور دەرىجىدە ئازايتىدۇ. جۇڭگونىڭ ئېكسپورت كارخانىلىرى ئۈچۈن بۇ ھەم خىرىس، ھەم ئاز ئۇچرايدىغان پۇرسەت. بىر تەرەپتىن، كارخانىلار تېخىمۇ كۆپ مەبلەغ ۋە تېخنىكىلىق كۈچ سەرپ قىلىشى، پارچىلىنىدىغان سۇلياۋ ماتېرىياللارنى تەتقىق قىلىش ۋە تەرەققىي قىلدۇرۇشى ۋە ئىشلەپچىقىرىشى كېرەك، بۇ شۈبھىسىزكى مەھسۇلاتلارنىڭ تەننەرخى ۋە تېخنىكىلىق چېكىنى ئاشۇرىدۇ؛ ئەمما يەنە بىر تەرەپتىن، پارچىلىنىدىغان سۇلياۋ ماتېرىياللارنى ئىشلەپچىقىرىش تېخنىكىسىنى تۇنجى بولۇپ ئىگىلىگەن ۋە يۇقىرى سۈپەتلىك مەھسۇلاتلارغا ئىگە كارخانىلار ئۈچۈن، بۇ ئۇلارنىڭ ئافرىقا بازىرىدا تېخىمۇ چوڭ رىقابەت ئۈستۈنلۈكىگە ئېرىشىشى ۋە يېڭى بازار بوشلۇقىنى ئېچىشى ئۈچۈن مۇھىم پۇرسەت بولىدۇ.

بۇنىڭدىن باشقا، ئافرىقىنىڭ پلاستىك قايتا ئىشلەش ساھەسىدىمۇ زور ئەۋزەللىكلىرى بار. جۇڭگولۇق ياشلار ۋە دوستلار بىرلىكتە يۈز مىڭلىغان يۈەنلىك باشلانغۇچ مەبلەغ توپلاپ، ئافرىقىغا بېرىپ پلاستىك بىر تەرەپ قىلىش زاۋۇتى قۇرغان، بۇ كارخانىنىڭ يىللىق ئىشلەپچىقىرىش قىممىتى 30 مىليون يۈەنگە يېتىپ، ئافرىقىدىكى ئوخشاش كەسىپتىكى ئەڭ چوڭ كارخانىغا ئايلانغان. ئافرىقىدىكى پلاستىك بازىرىنىڭ يەنىلا كەلگۈسى بارلىقىنى كۆرۈۋالغىلى بولىدۇ!